اينان ، خبر شهادت را با عبارت « چنين گفته شده » آورده‌اند . « 1 » دربارهء كيفيت شهادت امام سه روايت مختلف نقل شده است : 1 - شهادت آن حضرت در پى مسموم كردن امام صورت گرفته است . اين در روايتى از امام رضا عليه السّلام آمده است . همينطور روايات ديگرى كه يحيى بن خالد را به قتل آن حضرت متهم مىكند ، اين نكته آمده است . 2 - در نقلى آمده است كه آن حضرت را در فرشى پيچانده و چنان فشار داده‌اند كه حضرت به شهادت رسيده است . « 2 » 3 - روايت ديگر آن است كه مستوفى نقل كرده : شيعه گويند به فرمان هارون الرشيد سرب گداخته در حلق او ريختند . « 3 » در اين باره روايتى كه بيش از همه شهرت دارد ، مسموم ساختن امام است . پس از شهادت امام ، جسد مبارك آن حضرت را به دو دليل در معرض ديد خواص اهل بغداد و عموم مردم قرار دادند : الف : بنا به نوشته اربلى ، سندى بن شاهك ، فقها و وجوه اهل بغداد را كه هيثم بن عدى نيز در ميان آنها ديده مىشد ، بر سر جسد مبارك امام آورد تا ببينند زخم و جراحت و يا آثار خفگى در بدن آن حضرت وجود ندارد و به مرگ طبيعى از دنيا رفته است . ب : از آنجا كه برخى از شيعيان معتقد به مهدويت آن حضرت بودند و يا احتمال داشت اعتقاد به مهدويت او پيدا كنند ، جسد امام را روى پل بغداد بر زمين نهادند و يحيى بن خالد دستور داد تا فرياد زنند : اين موسى بن جعفر است كه رافضه معتقدند او نمرده است . پس از آن مردم آمده و او را در حالى كه از دنيا رفته بود نگاه كردند . آنگاه جنازه را در « باب التين » بغداد در مقبرهء قريشىها دفن كردند . « 4 » تاريخ شهادت امام بنا به نقل شيخ صدوق 25 رجب 183 بنا به نقل شيخ مفيد 24 رجب ، و در نقل مستوفى ، روز جمعه 14 صفر بوده است .

--> ( 1 ) . نك : وفيات الاعيان ج 5 ، ص 310 ؛ عمدة الطالب ، ص 196 ( 2 ) . مقاتل الطالبيين ، ص 336 ( 3 ) . تاريخ گزيده ، ص 204 ( 4 ) . كشف الغمه ج 2 ، ص 234